Ngôi nhà mà một người đã ở ba mươi năm là nơi họ chủ quan nhất. Họ đi trong bóng tối mà không cần nhìn, biết mọi ngóc ngách, và chính vì thế mà đi nhanh, không nhìn xuống chân. Đó là lý do phần lớn cú ngã xảy ra ở đây chứ không phải ngoài đường.
Cách làm buổi rà soát
- Đi từng phòng một, chậm rãi
- Đi cả vào ban đêm với ánh sáng thật lúc đó
- Thử đi theo đúng lối người lớn tuổi hay đi
- Ghi lại từng chỗ thấy nguy hiểm
- Xếp theo thứ tự ưu tiên rồi làm dần
- Làm cùng chính người sống ở đó
Mục cuối rất quan trọng. Sắp xếp lại nhà mà không hỏi ý người đang ở thường dẫn tới việc mọi thứ bị trả về chỗ cũ sau vài ngày.
Ánh sáng, việc đầu tiên
- Tăng độ sáng chung, người lớn tuổi cần nhiều ánh sáng hơn
- Đèn ngủ dọc lối đi tới nhà vệ sinh
- Ưu tiên loại tự bật theo chuyển động
- Công tắc trong tầm với từ giường
- Đèn ở cả đầu và chân cầu thang
- Không để vùng tối xen vùng sáng gây chói
Đây là nhóm cải thiện nhiều nhất so với công bỏ ra, và nó cũng giúp cho cả thị lực lẫn định hướng.
Lối đi và sàn nhà
- Dọn hết đồ đạc khỏi lối đi
- Bỏ thảm rời nhỏ hoặc dán cố định cả bốn mép
- Gọn dây điện, không để băng ngang lối
- Sửa chỗ sàn gồ ghề hoặc gạch bong
- Lau khô ngay khi có nước đổ
- Không đánh bóng sàn tới mức trơn
Thảm rời nhỏ là món đồ gây ngã nhiều nhất trong nhà, và nó thường được giữ lại vì lý do thẩm mỹ.
Nhà vệ sinh
- Tay vịn cạnh bồn cầu và trong khu tắm
- Thảm chống trượt trong khu tắm
- Ghế ngồi tắm nếu đứng lâu khó
- Vòi sen cầm tay
- Bồn cầu cao vừa tầm, có thể dùng bệ nâng
- Không khoá trái cửa khi đang tắm
- Giữ sàn luôn khô
Nhà vệ sinh là nơi tập trung nhiều yếu tố nguy cơ nhất: sàn ướt, không gian hẹp, các động tác đứng lên ngồi xuống liên tục.
Phòng ngủ
- Giường cao vừa tầm để đặt chân chạm sàn khi ngồi
- Đèn và điện thoại trong tầm với
- Lối từ giường ra cửa thông thoáng
- Dép để đúng chỗ, có quai hậu, đế chống trượt
- Không để chăn màn rủ xuống sàn
- Cân nhắc để bô cạnh giường nếu đi lại khó
Chiều cao giường ảnh hưởng trực tiếp tới việc đứng dậy có an toàn không. Giường quá thấp hoặc quá cao đều gây khó.
Cầu thang
- Tay vịn cả hai bên nếu có thể
- Tay vịn chạy suốt chiều dài, kể cả bậc cuối
- Đủ sáng, có công tắc ở cả hai đầu
- Dán dải màu tương phản ở mép bậc
- Không để đồ trên bậc thang
- Sửa ngay nếu có bậc lỏng hoặc thảm bong
Dải màu tương phản ở mép bậc là can thiệp rẻ và hiệu quả, đặc biệt với người giảm khả năng phân biệt tương phản.
Bếp
- Đồ dùng hằng ngày để trong tầm với, không quá cao
- Không dùng ghế để trèo lấy đồ
- Có thang nhỏ chắc chắn nếu cần với cao
- Lau ngay khi đổ dầu mỡ hoặc nước
- Thảm chống trượt trước bồn rửa
- Ghế ngồi để làm những việc cần đứng lâu
Trèo ghế lấy đồ trên cao là tình huống gây ngã rất phổ biến và hoàn toàn tránh được bằng cách sắp xếp lại đồ.
Phòng khách và nơi ngồi lâu
- Ghế có tay vịn để dễ đứng dậy
- Ghế không quá thấp và không quá mềm
- Bàn nước không chắn lối đi
- Không để dây sạc, dây quạt vắt ngang
- Điều khiển và đồ dùng trong tầm tay
Ghế sofa quá thấp và quá mềm là thứ khiến nhiều người phải dùng hết sức mới đứng dậy được, và đó là lúc dễ mất thăng bằng.
Ngoài nhà
- Bậc thềm cửa rõ ràng, có tay vịn nếu nhiều bậc
- Sân và lối vào không đọng nước, không rêu trơn
- Đèn ngoài cửa
- Dọn lá rụng và đồ vật trên lối đi
- Chú ý chỗ chuyển giữa hai loại mặt sàn
Chỗ chuyển từ sàn nhà ra sân, hoặc từ gạch sang xi măng, là nơi dễ vấp vì mắt không nhận ra sự thay đổi độ cao.
Những việc làm ngay hôm nay
- Dọn lối đi từ giường tới nhà vệ sinh
- Cắm một đèn ngủ ở lối đó
- Bỏ hoặc cố định thảm rời
- Sắp lại đồ bếp hay dùng xuống tầm với
- Mua một đôi dép có quai hậu và đế chống trượt
Năm việc này làm được trong một buổi chiều, gần như không tốn kém, và chúng xử lý đúng những tình huống hay gây ngã nhất. Những hạng mục lớn hơn như lắp tay vịn có thể làm sau, nhưng đừng để chúng thành lý do trì hoãn cả danh sách.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu từ phòng nào?
Nhà vệ sinh và lối đi ban đêm là hai nơi nên ưu tiên, vì đó là chỗ ngã hay xảy ra nhất. Sau đó tới cầu thang, phòng ngủ và bếp.
Tay vịn nên lắp ở đâu?
Cạnh bồn cầu, trong khu tắm và dọc cầu thang là ba vị trí quan trọng nhất. Tay vịn phải bắt vào phần chắc của tường chứ không chỉ gắn hờ, và nên được lắp bởi người biết làm.
Có nên bỏ hết thảm không?
Thảm rời nhỏ là nguy cơ rõ ràng, nên bỏ hoặc dán cố định cả bốn mép. Thảm lớn phủ kín sàn thì ít nguy hiểm hơn nếu mép được cố định và không bị cuộn.
Cải tạo có tốn kém không?
Phần lớn các việc trong danh sách này chỉ cần dọn dẹp, thêm đèn và vài món đơn giản. Những hạng mục lớn hơn có thể làm dần theo thứ tự ưu tiên.